‘Buitengewone omstandigheden’: wat moet de maatschappij bewijzen?

Bijgewerkt 16 oktober 2026
Algemene informatie, geen juridisch advies. De uitkomst hangt af van de feiten in jouw zaak.

Je vlucht was te laat of werd geannuleerd, je vroeg om compensatie en de maatschappij antwoordde met twee woorden: ‘buitengewone omstandigheden’. Zonder details en zonder stukken. Het is de meest gebruikte reden voor een afwijzing. Veel mensen noemen het overmacht, maar in de verordening en bij de rechter heet het buitengewone omstandigheden, en de regels zijn strenger dan het woord doet denken.

Wat de regel zegt

De EU-verordening 261/2004 geeft je € 250, € 400 of € 600 als je vlucht 3 uur of meer te laat aankomt of kort van tevoren wordt geannuleerd. Volgens artikel 5 lid 3 hoeft de maatschappij alleen niet te betalen als de vertraging of annulering het gevolg is van buitengewone omstandigheden die ondanks het treffen van alle redelijke maatregelen niet voorkomen hadden kunnen worden.

Het Hof van Justitie van de EU maakt daar twee eisen van. De maatschappij moet allebei bewijzen (Airhelp tegen SAS, C-28/20, punt 23):

1. Een buitengewone gebeurtenis. Iets wat niet bij de normale bedrijfsvoering hoort en waar de maatschappij feitelijk geen grip op heeft.
2. Alle redelijke maatregelen. De maatschappij heeft gedaan wat redelijkerwijs kon om de vertraging te voorkomen of te beperken.

De bewijslast ligt bij de maatschappij, en de uitzondering wordt strikt uitgelegd (Wallentin-Hermann, C-549/07). Jij hoeft niet te bewijzen waarom je vlucht te laat was.

Op de tweede eis gaat het vaak mis

Redelijke maatregelen zijn onder meer: je omboeken op een andere vlucht, direct of met een overstap, ook bij een andere maatschappij, tenzij dat voor de maatschappij een onaanvaardbaar offer zou zijn (C-74/19). Alleen een eigen vlucht de volgende dag aanbieden is vaak niet genoeg.

Nog twee regels beperken de uitzondering:

• Alleen het deel van de vertraging dat de gebeurtenis veroorzaakte, telt (Pešková, C-315/15). Veertig minuten wachten op beter weer verklaart geen vertraging van zes uur.
• Een dienstregeling moet wat ruimte hebben. Een maatschappij mag niet zo krap plannen dat één probleem in de ochtend de hele dag ontregelt (Eglītis, C-294/10).

Let op: volgens C-74/19 mag een maatschappij zich ook beroepen op een buitengewone gebeurtenis tijdens de vorige vlucht van hetzelfde toestel. Ook dan moet ze die gebeurtenis en haar eigen redelijke maatregelen bewijzen.

Wat meestal wel en niet buitengewoon is

Meestal niet buitengewoon:

• technische defecten (van der Lans, C-257/14); een uitzondering is een verborgen ontwerpfout die de maatschappij niet kon ontdekken of beheersen (Finnair, C-385/23)
• plotselinge ziekte van een bemanningslid (TAP Portugal, C-156/22 tot C-158/22)
• een staking van het eigen personeel over loon of arbeidsvoorwaarden (C-28/20)

Vaak wel aanvaard als gebeurtenis, zodat het om de tweede eis gaat:

• weer op de luchthaven en op het tijdstip van jouw vlucht
• beperkingen van de luchtverkeersleiding
• stakingen van luchtverkeersleiders of luchthavenpersoneel
• een vogelaanvaring (C-315/15)
• storingen van de luchthaven zelf, zoals het uitvallen van het hele brandstofsysteem van de luchthaven (SATA, C-308/21)

Om welk bewijs je kunt vragen

• vertragingscodes en een tijdlijn van je vlucht
• weergegevens (METAR), NOTAM's of slotberichten van de luchtverkeersleiding voor de juiste luchthaven en tijd
• het technische logboek en een eventueel incidentrapport
• bemanningsroosters als de bemanning de oorzaak was
• welke vluchten van andere maatschappijen zijn bekeken om je om te boeken

Plak de afwijzing in Check je afwijzing. Je ziet dan welke reden de maatschappij noemt en wat de rechters daarover zeiden.

Stap voor stap

1. Reageer schriftelijk en vraag om de stukken. Een afwijzing die alleen de gebeurtenis noemt, is geen bewijs.
2. Geef een termijn, bijvoorbeeld 14 dagen, om te betalen of de stukken te sturen.
3. Betaalt de maatschappij niet, ga dan naar de kantonrechter. In Nederland is er geen geschillencommissie voor vluchten en de ILT beslist niet over jouw compensatie. Zie naar de kantonrechter.
4. Houd de vervaltermijn in de gaten. Je recht vervalt 2 jaar na de dag van de (geplande) aankomst (art. 8:1835 BW). Een brief houdt die termijn niet tegen, alleen een rechtszaak.

Wanneer het de moeite waard is, en wanneer niet

De moeite waard als de maatschappij geen bewijs over jouw vlucht gaf, als de vertraging veel langer duurde dan de gebeurtenis, of als andere maatschappijen wel vlogen terwijl jij wachtte.

Zwak als de luchthaven dicht was, de maatschappij dat met stukken laat zien en je snel heeft omgeboekt.

Het claimdossier van Appeal My Flight bevat onze standaardreactie op de reden die de maatschappij gaf, aangevuld met de gegevens van je vlucht, en de stappen naar de kantonrechter, voor € 29 per boeking. Je verstuurt het zelf en houdt de hele compensatie. Een uitkomst kunnen we niet beloven.

Vragen

Moet ik bewijzen dat de maatschappij ongelijk heeft?

Nee. De maatschappij moet zowel de gebeurtenis als haar redelijke maatregelen bewijzen.

Is overmacht hetzelfde als buitengewone omstandigheden?

Niet helemaal. Overmacht is een begrip uit het Nederlandse recht met een eigen toets. Voor de compensatie geldt de toets van de EU-verordening. Gebruik in je brief daarom ‘buitengewone omstandigheden’.

Krijg ik toch maaltijden en een hotel?

Ja. Recht op verzorging (maaltijden, verfrissingen, hotel, vervoer daarheen) heb je, wat de oorzaak ook was.

Heb je de reactie van de maatschappij? Plak die in Check je afwijzing en kijk wat het Hof van Justitie van de EU over de reden zei.