„Nadzwyczajne okoliczności”: co musi udowodnić linia

Zaktualizowano 16 października 2026
Informacje ogólne, nie porada prawna. Wynik zależy od okoliczności Twojej sprawy.

Lot był opóźniony albo odwołany, reklamacja trafiła do linii, a linia odpowiedziała dwoma słowami: „nadzwyczajne okoliczności”. Bez szczegółów i bez dokumentów. To najczęstszy powód odmowy wypłaty odszkodowania i często nie idzie za nim żaden dowód dotyczący konkretnego lotu. Linie piszą też czasem o „sile wyższej”, ale w rozporządzeniu i przed sądem liczy się test nadzwyczajnych okoliczności.

Co mówi przepis

Rozporządzenie (WE) nr 261/2004 daje Ci 250, 400 albo 600 euro, jeśli lot dotrze do celu z opóźnieniem co najmniej 3 godzin albo zostanie odwołany w krótkim terminie. Zgodnie z art. 5 ust. 3 linia nie płaci tylko wtedy, gdy odwołanie lub opóźnienie spowodowały nadzwyczajne okoliczności, których nie można było uniknąć pomimo podjęcia wszelkich racjonalnych środków.

Trybunał Sprawiedliwości UE wyodrębnił z tego przepisu dwa osobne warunki. Linia musi udowodnić oba (Airhelp przeciwko SAS, C-28/20, pkt 23):

1. Nadzwyczajne zdarzenie. Coś, co nie należy do normalnej działalności linii i pozostaje poza jej rzeczywistą kontrolą.
2. Wszelkie racjonalne środki. Linia zrobiła wszystko, co rozsądnie mogła, aby uniknąć opóźnienia albo je ograniczyć.

Ciężar dowodu spoczywa na linii, a wyjątek należy rozumieć wąsko (Wallentin-Hermann, C-549/07). Nie musisz udowadniać, dlaczego lot był opóźniony.

Na drugim warunku linie często przegrywają

Do racjonalnych środków należy zmiana planu podróży, czyli lot zastępczy, bezpośredni albo z przesiadką, także innej linii, chyba że byłoby to dla linii nadmiernym poświęceniem (C-74/19). Samo zaproponowanie własnego lotu następnego dnia często nie wystarcza.

Dwie kolejne zasady ograniczają ten wyjątek:

• Usprawiedliwiona jest tylko ta część opóźnienia, którą spowodowało zdarzenie (Pešková, C-315/15). Czterdzieści minut czekania na poprawę pogody nie tłumaczy sześciu godzin opóźnienia.
• Rozkład musi mieć rozsądny zapas czasu. Linia nie może planować tak ciasno, że jeden poranny problem psuje cały dzień (Eglītis, C-294/10).

Uwaga: według C-74/19 linia może powołać się także na nadzwyczajne zdarzenie podczas poprzedniego lotu tego samego samolotu. Wciąż musi jednak udowodnić to zdarzenie i własne racjonalne środki.

Co zwykle jest, a co nie jest nadzwyczajną okolicznością

Zwykle nie jest:

• usterka techniczna (van der Lans, C-257/14); wyjątkiem jest ukryta wada konstrukcyjna, której linia nie mogła wykryć ani kontrolować (Finnair, C-385/23)
• nagła choroba członka załogi (TAP Portugal, C-156/22 do C-158/22)
• strajk własnego personelu linii o płace lub warunki pracy (C-28/20)

Często uznawane za zdarzenie, więc spór dotyczy drugiego warunku:

• pogoda na lotnisku i w godzinie Twojego lotu
• ograniczenia kontroli ruchu lotniczego
• strajki kontrolerów ruchu lotniczego lub personelu lotniska
• zderzenie z ptakiem (C-315/15)
• awarie samego lotniska, np. awaria całego systemu paliwowego lotniska (SATA, C-308/21)

Jakich dowodów możesz żądać

• kodów opóźnień i przebiegu zdarzeń dla Twojego lotu
• danych pogodowych (METAR), komunikatów NOTAM albo informacji o slotach dla właściwego lotniska i godziny
• wpisów w dzienniku technicznym i ewentualnego raportu ze zdarzenia
• grafików załogi, jeśli przyczyną była załoga
• informacji, jakie loty innych linii sprawdzono jako loty zastępcze

Wklej odpowiedź linii do sprawdzenia odpowiedzi linii. Zobaczysz, na jaki powód powołuje się linia i co powiedziały o nim sądy.

Krok po kroku

1. Odpowiedz na piśmie i zażądaj dokumentów. Odmowa, która tylko nazywa zdarzenie, nie jest dowodem.
2. Wyznacz termin, np. 14 dni, na zapłatę albo przesłanie dokumentów.
3. Złóż wniosek do Rzecznika Praw Pasażerów, jeśli lot wystartował z Polski albo przyleciał do Polski spoza UE z linią unijną. To bezpłatne, ale niewiążące. Zobacz wniosek do Rzecznika Praw Pasażerów.
4. Pilnuj terminu. Roszczenie przedawnia się po roku od dnia lotu (art. 205c ust. 7 Prawa lotniczego).

Kiedy warto, a kiedy nie

Warto, gdy linia nie przedstawiła żadnego dowodu dotyczącego Twojego lotu, gdy opóźnienie trwało dużo dłużej niż samo zdarzenie albo gdy inne linie latały, a pasażerowie Twojego lotu czekali na lotnisku.

Słabsza sprawa, gdy lotnisko było zamknięte, linia to dokumentuje i szybko zaproponowała Ci inny lot.

Pakiet Appeal My Flight zawiera naszą standardową odpowiedź na powód podany przez linię, uzupełnioną danymi Twojego lotu, oraz wniosek do Rzecznika, za 129 zł za rezerwację. Wysyłasz je samodzielnie, a całe odszkodowanie zostaje u Ciebie. Nie możemy obiecać wyniku.

Pytania

Czy muszę udowodnić, że linia nie ma racji?

Nie. To linia musi udowodnić zarówno zdarzenie, jak i to, że podjęła wszelkie racjonalne środki.

Czy siła wyższa to to samo co nadzwyczajne okoliczności?

Nie do końca. Siła wyższa to pojęcie polskiego prawa cywilnego. O odszkodowaniu z rozporządzenia decyduje test nadzwyczajnych okoliczności z art. 5 ust. 3.

Czy i tak należą mi się posiłki i hotel?

Tak. Prawo do opieki (posiłki, napoje, hotel i transport do niego) przysługuje niezależnie od przyczyny.

Masz już odpowiedź linii? Wklej ją do sprawdzenia odpowiedzi linii i zobacz, co Trybunał Sprawiedliwości UE powiedział o jej powodzie.